Kısa cevap
Ecrimisil, bir taşınmazın malik veya hak sahibinin rızası olmadan ve haklı bir hukuki dayanak bulunmadan kullanılması nedeniyle istenen tazminattır. Yargıtay uygulamasına göre kural olarak kötü niyetli işgalciye karşı ve beş yıllık zamanaşımı içinde talep edilir.
Ecrimisil kavramı kanunda ayrıca ve ayrıntılı biçimde düzenlenmemiştir; yerleşik yargı uygulamasıyla şekillenmiş, haksız fiil niteliğinde bir tazminat türüdür. Malikin veya sınırlı ayni hak sahibinin taşınmazı kullanamaması, taşınmazın rızası olmadan başkasınca kullanılması ve bu kullanımın haklı bir sebebe dayanmaması gerekir. Kira sözleşmesi bulunuyorsa kira bedeli, sözleşme yokken ise ecrimisil söz konusu olur; ecrimisil ödenmesi işgalciye taşınmaz üzerinde bir hak kazandırmaz.
Yargıtay uygulamasında ecrimisil için işgalcinin kötü niyetli olması aranır. İyi niyetli zilyede karşı ecrimisil istenemez. Bir kişinin taşınmazı malik adına ve onun izniyle kullandığını sanması ya da geçerli bir hakka dayandığına inanması iyi niyet değerlendirmesinde önem taşır. İhtar çekilmesi, kötü niyetin ispatı bakımından önemlidir; ihtardan sonraki kullanım genellikle kötü niyetli sayılır. Bu nedenle uygulamada, mal sahibinin işgalciye noter ihtarnamesiyle taşınmazı boşaltmasını bildirmesi delil değeri taşır.
Paydaşlar ve mirasçılar arasında da ecrimisil gündeme gelebilir. Paylı mülkiyette bir paydaş taşınmazı tek başına kullanıyorsa, diğer paydaşlar payları oranında ecrimisil isteyebilir; ancak bunun için diğer paydaşların kullanma isteklerine karşı çıkılması, yani kullanımdan yoksun bırakılmaları gerekir. Yargıtay uygulaması bu tür davalarda paydaşın kullanımdan yoksun bırakıldığının ispat edilmesini arar.
Ecrimisil bedeli genellikle bilirkişi incelemesi ve emsal kira değerleri üzerinden belirlenir. Dava uygulamada genellikle asliye hukuk mahkemesinde açılır; görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre güncel mevzuat ve içtihattan teyit edilmelidir. Yargıtay uygulamasına göre zamanaşımı süresi beş yıldır ve talep, dava tarihinden geriye doğru bu süre için yapılabilir. Dava açılırken tapu kaydı, taşınmazın kimin kullandığını gösteren belgeler, tanık beyanları, ihtarname ve keşif talebi delil olarak sunulur. Bedelin belirlenmesinde taşınmazın türü, konumu ve kullanım biçimi esas alınır; sonraki dönemler için ise güncel endeks veya oranlar mahkemece dikkate alınabilir.
Sık yapılan hatalar arasında işgal ilişkisinin kira mı ecrimisil mi olduğunun ayırt edilmemesi, ihtar çekilmemesi, beş yıllık süreyi göz ardı etmek ve paydaşlar arasındaki davada kullanımdan yoksun bırakma olgusunu ispat edememek sayılabilir. Dava açılmadan önce arabuluculuk zorunluluğu bulunup bulunmadığı, uyuşmazlığın türüne göre değiştiğinden güncel mevzuattan kontrol edilmelidir.
İlgili mevzuat: Türk Medeni Kanunu m. 683; Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiile ilişkin hükümleri; Yargıtay içtihatları (ecrimisil kanunda ayrıca düzenlenmemiştir)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
