Kısa cevap
Miras sözleşmesi, miras bırakanın sağlığında bir kişiyle yaptığı ve ya o kişiyi mirasçı atayan ya da bir mirasçının mirastan feragat etmesini sağlayan iki taraflı sözleşmedir. Mirastan feragat ise bir mirasçının, miras bırakanla yaptığı sözleşmeyle henüz açılmamış mirastaki haklarından vazgeçmesidir ve geçerli olması için resmî şekle uyulması gerekir.
Türk Medeni Kanunu'na göre ölüme bağlı tasarruflar vasiyetname ve miras sözleşmesi olmak üzere iki biçimde yapılır. Vasiyetname miras bırakanın tek taraflı işlemi iken miras sözleşmesi, miras bırakan ile karşı taraf arasında kurulan iki taraflı bir işlemdir. Miras sözleşmesi olumlu ve olumsuz olmak üzere iki türlüdür. Olumlu türde miras bırakan, karşı tarafı veya üçüncü bir kişiyi mirasçı atar ya da ona belirli bir mal bırakır. Olumsuz türde ise bir mirasçı, miras bırakanla yaptığı sözleşmeyle mirastan feragat eder; buna mirastan feragat sözleşmesi denir.
Miras sözleşmesi, resmî vasiyetname şeklinde yapılmak zorundadır. Bu, sözleşmenin bir resmî memur önünde, genellikle noterde ve iki tanığın katılımıyla düzenlenmesi anlamına gelir. Miras bırakan sözleşmeyi bir temsilci aracılığıyla yapamaz ve gerekli ehliyet şartlarını taşımalıdır. Şekil şartına uyulmayan sözleşme geçerli olmaz. Tanıkların ehliyeti de önemlidir; kanunda sayılan bazı kişiler tanık olamaz ve bu kurala aykırılık sözleşmenin geçerliliğini etkileyebilir.
Mirastan feragat eden kişi, feragatin kapsamı içinde mirasçılık sıfatını kaybeder ve payı diğer mirasçılara geçer. Feragatin feragat edenin altsoyuna etkisi, feragatin bir karşılık karşılığında yapılıp yapılmadığına ve sözleşmede aksi öngörülüp öngörülmediğine göre değişir; bu sebeple sözleşme metninde altsoyun durumunun açıkça belirlenmesi önem taşır. Bedel karşılığı yapılan feragatlerde, miras bırakanın borçlarını tereke ile ödeyememesi halinde, alacaklıların feragat edene karşı sorumluluk iddiası gündeme gelebilir.
Miras sözleşmesi, miras bırakanın tek taraflı olarak kolayca değiştirebileceği bir belge değildir. Taraflar sözleşmeyi karşılıklı yazılı anlaşmayla ortadan kaldırabilir; tek taraflı dönme ancak sözleşmede veya kanunda öngörülen hallerde mümkündür. Sözleşme, ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırı içerik ya da şekle aykırılık gibi sebeplerle mahkemede iptal edilebilir. Bu davalarda görevli mahkeme ile dava açma süreleri genel hükümlere ve ilgili mevzuata göre belirlenir. Saklı pay sahibi mirasçıların haklarını ihlal eden tasarruflara karşı tenkis davası gibi ayrı başvuru yolları da söz konusu olabilir.
Sık yapılan hatalar arasında feragatin noter önünde resmî şekilde yapılmaması, bedelin ve altsoya etkisinin sözleşmede belirtilmemesi, geçerliliği şüpheli tanıklarla işlem yapılması ve feragat edildikten sonra miras bırakanın başka yönde tasarruflarının bağlayıcılığının yanlış değerlendirilmesi sayılabilir. Ispat açısından noterde düzenlenen belgeler, mal varlığı dökümü ve ödeme kayıtları önem taşır. Somut olayda hangi yolun uygun olduğu, tarafların durumuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.527, m.528, m.545, m.557
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
