Kısa cevap
Konut veya işyeri sigortasında hasar meydana gelince sigortalı durumu sigortacıya bildirir, zararı azaltıcı önlemleri alır ve gerekli belgeleri sunar; hasar genellikle eksper incelemesiyle tespit edilir. Taraflar hasar tutarında anlaşamazsa genel şartlarda hakem-bilirkişi yolu öngörülebilir. Ödeme süresi ve hesaplama yöntemi poliçe ve genel şartlara göre belirlenir.
Konut ve işyeri sigortaları, genellikle yangın sigortası genel şartları temelinde düzenlenen ve bina, eşya, demirbaş gibi varlıkları yangın, yıldırım, infilak gibi rizikolara karşı koruyan sigortalardır. Poliçeye eklenen klozlarla hırsızlık, su baskını, fırtına, sel, deprem, terör, grev gibi ek teminatlar da kapsama alınabilir. Hangi rizikonun teminat altında olduğu poliçeye bağlıdır; klozu bulunmayan bir riziko için sigortacıdan tazminat istenemez.
Yangın Sigortası Genel Şartları'nda sigortalının, rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunması, kurtarma ve koruma önlemlerini alması, sigortacı görevlilerinin hasar yerini incelemesine izin vermesi, hasar yerinde ve hasarlı mallarda değişiklik yapmaması, gerekli bilgi ve belgeleri zamanında sunması ve yazılı hasar bildirimi vermesi gerektiği öngörülmüştür. Uygulamadaki poliçelerde bu süre ve belgeler farklılaşabilir; bu nedenle somut poliçe ve genel şartlara bakılmalıdır. Hırsızlık, yangın gibi olaylarda kolluk veya itfaiye kayıtlarının da alınması önemlidir.
Hasarın tespiti bakımından, genel şartlarda öncelikle tarafların anlaşması esas alınır. Sigortacı genellikle eksper görevlendirir ve eksper hasar yerini inceleyerek rapor düzenler. Taraflar hasar miktarında anlaşamazsa genel şartlarda hakem-bilirkişi yoluna başvurulabileceği, üçüncü hakem-bilirkişinin seçilmesinden itibaren belirli bir süre içinde raporun tebliğ edileceği öngörülmüştür. Hasarın hesabında ödenecek tutar kural olarak rayiç bedele veya poliçede kararlaştırılmışsa yeni değere göre belirlenir; rayiç bedelde kullanım nedeniyle oluşan değer kaybı düşülür, yeni değerde ise yeninin maliyeti esas alınır. Hangi yöntemin uygulanacağı poliçede yazılıdır.
Sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük belirlenmesi, yani eksik sigorta durumunda sigortacı kural olarak zararın sigorta bedelinin sigorta değerine oranı kadarından sorumlu olur. Örneğin değeri yüksek bir işyeri düşük bedelle sigortalanmışsa, kısmi hasarda bile tazminat orantılı olarak azalabilir. Bu sebeple sigorta bedelinin güncel değerlerle belirlenmesi önemlidir. Genel şartlarda tazminatın en geç bir ay içinde ödenmesi öngörülmektedir; bununla birlikte Türk Ticaret Kanunu'nda tazminatın muacceliyetine ilişkin ayrı bir düzenleme bulunur ve belge eksikliği nedeniyle süre uzayabilir.
Sigorta şirketi ödemeyi reddeder veya hasar tutarını eksik bulursa, sigorta şirketine yazılı başvuru yapılarak sigorta tahkimi veya görevli mahkemeler yoluna gidilebilir; parasal sınırlar ve usul güncel mevzuata göre değerlendirilmelidir. Sık yapılan hatalar arasında hasar yerinin eksper gelmeden değiştirilmesi, bildirimin geciktirilmesi, hasarlı eşyanın saklanmaması ve sigorta bedelinin düşük tutulmasıdır. Poliçe, fotoğraf ve video, fatura ve demirbaş listesi, ekspertiz raporu, itfaiye veya kolluk tutanağı ve sigortacıyla yazışmalar delil olarak saklanmalıdır.
İlgili mevzuat: Yangın Sigortası Genel Şartları; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1427 (tazminatın muacceliyeti)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
