Kısa cevap
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki memurlar, uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı Yüksek Disiplin Kuruluna yedi gün içinde itiraz edebilir. Ayrıca disiplin cezası, yetkili idare mahkemesinde açılacak iptal davasıyla yargı denetimine götürülebilir.
Devlet memurlarına verilebilecek disiplin cezaları Kanun'un 125. maddesinde uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma olarak sıralanır. Cezanın verilmesinden önce memura savunma hakkı tanınması zorunludur; savunması alınmadan verilen ceza usul bakımından sakat olur. Anayasa'nın 129. maddesi de savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini düzenler. Kamu görevlisi kavramı geniş olduğundan, hâkimler, öğretim üyeleri, güvenlik görevlileri ve silahlı kuvvetler mensupları gibi özel kanunlara tabi olanlar için disiplin hükümleri ve başvuru yolları farklı olabilir; bu yazı 657 sayılı Kanun kapsamındaki memurları ele alır.
Kanun'un 135. maddesine göre disiplin amirlerince verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kurullarca verilen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı ise Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz süresi, cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür. İtirazın kabul edilmesi hâlinde ceza kaldırılabilir veya hafifletilebilir. Süresinde yapılmayan itiraz, idari yoldan incelenme imkânını ortadan kaldırabilir.
İdari yargı yolu bakımından, disiplin cezasına karşı iptal davası açma süresi genel kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür. İdari itiraz yoluna gidilmişse, itirazın reddi kararının tebliğinden itibaren aynı süre işler; idari başvuru süresi de dava açma süresini durdurur. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca idareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava bu tarihten sonra açılabilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı ayrıca idari itiraz yolu öngörülmediğinden, bu cezaya karşı doğrudan dava açılması gerekir.
Görevli mahkeme kural olarak, memurun görev yaptığı yerdeki idare mahkemesidir. Dava dilekçesinde cezanın tebliğ tarihi, dayanak fiil, hukuka aykırılık sebepleri ve deliller gösterilir. Savunma hakkının kullandırılıp kullandırılmadığı, cezanın yetkili merci tarafından verilip verilmediği, fiil ile ceza arasında ölçülülük bulunup bulunmadığı ve sürelerin uyulup uyulmadığı mahkemenin başlıca inceleme konularıdır. Mahkeme cezayı iptal ederse, ceza nedeniyle doğan mali ve özlük haklarındaki kayıplar giderilir. Tebliğ belgesi, savunma yazısı, soruşturma raporu ve disiplin kurulu kararı başlıca delillerdir. Süreler hak düşürücü olduğundan, tebliğ tarihinin doğru tespiti önem taşır. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir ve somut olaya özgü hukuki tavsiye içermez.
İlgili mevzuat: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 125, m. 135; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, m. 11; Anayasa m. 129
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
