Kısa cevap
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin iş sözleşmesi geçerli bir neden olmaksızın feshedilirse, işçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir.
İşe iade, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18-21. maddelerinde düzenlenmiştir. İşyerinde en az otuz işçi çalışmalı, işçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalı ve sözleşme belirsiz süreli olmalıdır; yer altı işlerinde çalışan işçiler bakımından kıdem şartı aranmaz. Aynı işverenin aynı işkolundaki birden fazla işyerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerindeki toplam işçi sayısına göre belirlenir. İşletmenin veya işyerinin bütününü sevk ve idare eden, işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri ile yardımcıları bu korumadan yararlanamaz.
İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (m. 19). Sendika üyeliği, yasal haklarını takip etmek için başvuruda bulunmak, ırk, cinsiyet, din, hamilelik gibi nedenler geçerli fesih sebebi sayılmaz (m. 18).
Fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması dava şartıdır (m. 20; 7036 sayılı Kanun m. 3). Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir; taraflar anlaşırsa uyuşmazlık özel hakeme de götürülebilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir; işçi feshin başka bir sebebe dayandığını ileri sürüyorsa bunu kendisi ispatlamalıdır. Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verirse işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmalıdır; başvurmazsa fesih geçerli sayılır. İşveren, işçinin başvurusu üzerine bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar ödenir.
Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabilir; bu nedenle fesih bildiriminin şekli ve tebliğ tarihi önem taşır.
İlgili mevzuat: 4857 sayılı Kanun m. 18, 19, 20, 21, 109; 7036 sayılı Kanun m. 3
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
