Kısa cevap
İş kazası ve meslek hastalığında sigortalıya SGK tarafından sağlık yardımı, geçici iş göremezlik ödeneği ve iş göremezlik oranı en az yüzde on ise sürekli iş göremezlik geliri sağlanabilir; ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir bağlanır. İşverenin kusuru varsa ayrıca tazminat gündeme gelebilir.
İş kazası, sigortalının işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen ve bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır; meslek hastalığı ise işin niteliği veya çalışma koşulları nedeniyle tekrarlanan sebeplerle ortaya çıkan hastalıktır. Meslek hastalığında hastalığın ilgili listede yer alması veya yetkili sağlık kurulunca kabul edilmesi gerekir. İkisi de 5510 sayılı Kanun'un iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri kapsamında değerlendirilir.
Kanun'daki sigorta kolundan sağlanan haklar arasında sağlık yardımları, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, kız çocuklarına evlenme ödeneği ve cenaze ödeneği yer alır. Geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalının istirahat raporu aldığı süre için ödenir; günlük kazancın, yatarak tedavide yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi oranında hesaplandığı bilinmektedir. Ödeneğin ayrıntıları ve şartları güncel mevzuata göre SGK'dan öğrenilmelidir.
Sürekli iş göremezlik geliri, iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda sigortalının meslekte kazanma gücünü en az yüzde on oranında kaybettiğinin Kurum Sağlık Kurulu tarafından belirlenmesi hâlinde bağlanır. Gelirin tutarı, kayıp oranına ve sigortalının kazancına göre hesaplanır. Sigortalı, Kurum'un tespit ettiği oranı yerinde bulmuyorsa yargı yoluna başvurabilir; bu tür davalar iş mahkemesinde görülür.
Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölmesi hâlinde eş, çocuk ve bazı durumlarda ana baba gibi hak sahiplerine ölüm geliri bağlanabilir. Aylık ve gelirler sigortalılık ve hak sahipliği koşullarına göre belirlenir. İşveren, iş güvenliği önlemlerini almamış veya kusurluysa, SGK'nın yaptığı ödemeler için işverene rücu edebilir; sigortalı veya hak sahipleri de maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Bu davalar için iş mahkemesi görevlidir.
Sık yapılan hatalar arasında olayın SGK'ya bildirilmemesi, sağlık raporlarının ve tedavi belgelerinin saklanmaması, meslek hastalığı bakımından çalışma koşulları ile hastalık arasındaki bağın belgelenmemesi ve Kurum kararına karşı sürelerin kaçırılmasıdır. Kaza tespit tutanağı, sağlık raporları, tanık beyanları, iş güvenliği kayıtları ve kurum yazışmaları başlıca delillerdir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Bildirim ve başvuru yükümlülüklerinin yerine getirilmesi, sigortalının haklarının zamanında bağlanması açısından önemlidir; iş kazasının yasal süre içinde SGK'ya bildirilmesi işverenin sorumluluğundadır. Tedavi süreci ve iş göremezlik oranı Kurum tarafından belirlendiğinden, sağlık raporlarının ve Kurum yazışmalarının eksiksiz saklanması yararlı olur.
İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu m. 13, m. 14, m. 16, m. 18, m. 19 ve m. 21
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
