Kısa cevap
İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan işçi, SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri alabilir; işverene karşı da maddi ve manevi tazminat davası açabilir.
İş kazası 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde, meslek hastalığı 14. maddesinde tanımlanmıştır. İşveren, iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, SGK'ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (m. 13). Meslek hastalığında bildirim, hastalığın öğrenildiği günden başlayarak üç iş günü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile yapılır (m. 14). Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene SGK tarafından rücu edilebilir.
SGK, kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınması şartıyla iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği (m. 18), kazanma gücü kaybı hâlinde sürekli iş göremezlik geliri (m. 19) ve sigortalının ölümü hâlinde hak sahiplerine gelir bağlar. İş kazası veya meslek hastalığı, işverenin kastı veya sağlığı koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK'nın yaptığı ödemelerin ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerinin işverenden rücuen tahsili mümkündür (m. 21); bu ödemeler tazminat davasında uğranılan zarardan mahsup edilir.
İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür (TBK m. 417/2); iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ayrıca 6331 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. İşverenin bu yükümlülükleri ihlâli nedeniyle işçinin ölümü veya vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine göre tazmin edilir (TBK m. 417/3); işçi maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Kusur oranı bilirkişi tarafından belirlenir.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvurma dava şartı değildir (7036 sayılı Kanun m. 3/3). Tazminat davasında zamanaşımı hükümleri önemlidir; kaza tarihi, kaza tespit tutanağı, tanık beyanları ve sağlık raporları delil olarak saklanmalıdır.
İlgili mevzuat: 5510 sayılı Kanun m. 13, 14, 18, 19, 21; 6331 sayılı Kanun; TBK m. 417; 7036 sayılı Kanun m. 3
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
