Kısa cevap
Hem işçi hem işveren, kanunda sayılan haklı nedenlerin varlığında iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden feshedebilir. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hâllerine dayanan fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır.
İşçi bakımından haklı nedenler 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesinde üç grupta sayılmıştır: sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller ve zorlayıcı sebepler. Örneğin işverenin işçinin veya ailesinin şeref ve namusuna dokunacak söz ve davranışlarda bulunması ya da cinsel tacizde bulunması, işçiye sataşması veya gözdağı vermesi, işçinin ücretinin kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesaplanmaması veya ödenmemesi ve çalışma şartlarının uygulanmaması kanunda sayılmıştır. İşyerinde bir haftadan fazla işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebepler de haklı fesih nedenidir.
İşveren bakımından haklı nedenler 25. maddede yer alır. İşçinin devamsızlığı (ardı ardına iki iş günü veya bir ay içinde iki defa tatil sonrası iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmemesi gibi), doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışları, işverene ve işyerine zarar vermesi ile sağlık sebepleri bu nedenler arasındadır. Bu nedenlerin varlığı hâlinde işçi, feshin haklı nedene dayanmadığı iddiasıyla yargı yoluna başvurabilir.
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hâllerine dayanan fesih hakkı, diğer tarafın olayı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz; işçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz (m. 26). Yargıtay uygulamasında, ücretin ödenmemesi gibi devam eden ihlallerde altı iş günlük sürenin işlemediği kabul edilmektedir.
İşçinin haklı nedenle fesih yapması hâlinde kıdem tazminatı ödenir ve ihbar süresine uyma yükümlülüğü ortadan kalkar. İşveren 25. maddenin (II) numaralı bendindeki hâllere dayanarak haklı fesih yapmışsa kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez; haklı neden bulunmadığı anlaşılırsa kıdem ve ihbar tazminatı doğar. Çalışma şartlarında esaslı değişiklik ise ayrıca 22. maddeye tabidir.
İlgili mevzuat: 4857 sayılı Kanun m. 22, 24, 25, 26; 1475 sayılı Kanun m. 14
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
