Kısa cevap
Emeklilik şartları, sigortalılığın başladığı tarihe ve sigortalılık statüsüne göre değişir. Temel ölçütler sigortalılık başlangıç tarihi, yaş ile prim gün sayısıdır; bu yazıdaki bilgiler genel çerçeveyi verir ve kişiye özel hesaplama SGK kayıtlarından yapılır.
Emeklilik şartları 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu'nda düzenlenmiştir ve ilk sigortalılık tarihine göre üç döneme ayrılır. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için yaş şartı aranmaksızın belirli sigortalılık süresi ve prim gün sayısıyla emeklilik mümkün olabilmektedir. Bu dönemde ilk kez sigortalı olanlar için şartlar, kişinin statüsüne göre ayrı ayrı değerlendirilir.
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için, SSK kapsamındaki (4/a) sigortalılar bakımından kadınlarda elli sekiz, erkeklerde altmış yaşın tamamlanması ve yedi bin gün prim ödemesi veya yirmi beş yıl sigortalılık ile dört bin beş yüz gün prim şartı uygulanmaktadır. Bağ-Kur (4/b) sigortalılar için prim gün sayısı dokuz bin gündür.
1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için 4/a bakımından genel olarak yedi bin iki yüz gün prim şartı aranır; 4/b kapsamında dokuz bin gün prim gerekir. Yaş şartı ise kademeli olarak artan bir takvime bağlıdır; hangi yıl hangi yaşın uygulanacağı kanundaki geçiş hükümlerine göre belirlenir. Yaş, doğum tarihinden değil, kanunun öngördüğü takvim ve sigortalılık başlangıcına göre hesaplanır.
Gündemde sıkça yer alan kademeli emeklilik düzenlemesi, bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla yasalaşmış değildir. İnternette dolaşan yaş tabloları, yürürlükteki mevzuatı değil, öneri ve tahminleri yansıtabilir. Bu nedenle emeklilik hesaplamasında yalnızca yürürlükteki kanun metnine ve SGK kayıtlarına dayanılmalıdır.
Sık yapılan hatalar arasında ilk sigortalılık tarihinin yanlış belirlenmesi, borçlanılan veya hizmet birleştirilen sürelerin etkisinin gözden kaçırılması, hizmet dökümündeki eksik veya hatalı kayıtların düzeltilmemesi ve statülerin (4/a, 4/b, 4/c) karıştırılmasıdır. Hizmet dökümü, sigorta giriş belgeleri, prim ödeme kayıtları ve gerekiyorsa hizmet tespit kararları başlıca belgelerdir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; emeklilik başvurusu SGK'ya yapılır. Kadın ve erkek sigortalılar için yaş şartları farklı olabilir; ayrıca ağır işlerde çalışanlar, engelli sigortalılar ve yeraltında çalışanlar gibi bazı gruplar için özel düzenlemeler bulunur. Emeklilik hakkının kazanılıp kazanılmadığı, sigortalının SGK'dan alacağı hizmet dökümü ve emeklilik hesaplaması ile netleşir; başvuru yalnızca şartların tamamlanmasından sonra yapılabilir.
İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu m. 4, m. 28 ve yaşlılık aylığına ilişkin geçici maddeler
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
