Kısa cevap
Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine uymadan ve tazminatsız feshedebilir. Deneme süresi en çok iki aydır; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.
Deneme süresi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesinde düzenlenmiştir. Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda bu sürenin en çok iki ay olabileceği, toplu iş sözleşmeleriyle ise dört aya kadar uzatılabileceği belirtilmiştir.
Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır. Bu nedenle feshin geçerliliği için kural olarak neden gösterilmesi gerekmez.
Ancak fesih, kanunda yasaklanan ayrımcılık gibi hukuka aykırı bir gerekçeye dayanırsa işçi bunu ileri sürebilir. 4857 sayılı Kanun'un 5. maddesi, iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, din ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılmasını yasaklamakta; sözleşmenin sona ermesinde de cinsiyet veya gebelik nedeniyle farklı işlem yapılmasını yasaklamaktadır. İhlâl hâlinde işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminatı ve yoksun bırakıldığı hakları talep edebilir.
Sözleşmede deneme süresine ilişkin bir kayıt bulunmuyorsa fesih normal hükümlere tabi olur; ispat bakımından deneme kaydının sözleşmede yazılı yer alması önemlidir. Kanunun izin verdiği süreyi aşan deneme süresi geçerli olmaz. Deneme süresi bittiğinde iş sözleşmesi bu süre sonrası için genel hükümlere (ihbar süreleri, işe iade koruması gibi) tabi olur.
İlgili mevzuat: 4857 sayılı Kanun m. 5, 15, 17, 18
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
