Kısa cevap
Herkes, kamu kurum ve kuruluşlarına yazılı veya elektronik ortamda başvurarak bilgi edinme hakkını kullanabilir. Kurum, bilgiye erişimi on beş iş günü içinde sağlamalıdır; başvuru reddedilirse ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edilebilir.
Bilgi edinme hakkı, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 4. maddesinde herkese tanınmış bir haktır. Kanun'un 5. maddesi kurum ve kuruluşlara, bu hakkın kullanılabilmesi için gerekli idari ve teknik tedbirleri alma ve başvuruyu değerlendirme yükümlülüğü getirir. Hak, kural olarak kamu kurum ve kuruluşlarının elindeki bilgi ve belgeler için kullanılır; kanunda belirtilen istisnalar bulunduğundan her bilginin verilmesi zorunlu değildir. Devlet sırrı, ülkenin güvenliği ve savunması, ticari sır, özel hayatın gizliliği ve kanunda sayılan diğer haller bu istisnalar arasındadır.
Başvuru, Kanun'un 6. maddesine göre başvuranın adı soyadı, imzası ve iş veya ikametgâh adresi ile talep edilen bilgi veya belgenin açıkça belirtildiği bir dilekçeyle yapılır. Kimliğin tespitinin teknik olarak mümkün olması hâlinde elektronik ortamda da başvuru yapılabilir. Talebin hangi belge veya bilgiye ilişkin olduğunun somut ve anlaşılır biçimde yazılması, sık yapılan hataların başında gelir; genel ve belirsiz taleplerde kurum başvuruyu gerekçesiyle reddedebilir.
Kurum, Kanun'un 11. maddesi uyarınca talep edilen bilgiye erişimi on beş iş günü içinde sağlar. Bilginin başka bir birimden veya kurumdan alınması gibi zorunlu hâllerde bu süre otuz iş gününe çıkarılabilir; bu durumda başvuranın gerekçeli biçimde bilgilendirilmesi gerekir. Cevabın yazılı veya elektronik ortamda verilmesi ve ret hâlinde red gerekçesi ile başvuru yollarının gösterilmesi, Kanun'un 12. maddesinde düzenlenmiştir. Bilginin kurum kayıtlarında bulunmaması da ret gerekçesi olabilir; bu durumda bunun açıkça bildirilmesi gerekir.
Başvurusu reddedilen kişi, Kanun'un 13. maddesine göre, ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edebilir. Kurul, başvuruyu otuz iş günü içinde karara bağlar. Kurula itiraz, yargı yoluna başvuru süresini durdurur. Kurul, Adalet Bakanlığı bünyesinde çalışır ve itirazlar posta yoluyla ya da e-Devlet üzerinden iletilebilir. Kurulun ve ilgili kurumun kararlarına karşı, genel hükümlere göre idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dava açma süresi genel olarak tebliğden itibaren altmış gündür.
Uygulamada başvurunun kayda alındığını gösteren bir belge, başvuru tarihi, kurumun cevabı ve tebliğ tarihini gösteren evrak başlıca delillerdir. Ret kararına karşı süreler kısa olduğundan, tebliğ tarihinin belirlenmesi önemlidir. Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; somut olayın özelliklerine göre değerlendirme gerekir.
İlgili mevzuat: 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m. 4, m. 5, m. 6, m. 11, m. 12, m. 13; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
