Kısa cevap
Ayıplı mal teslim alan tüketici; sözleşmeden dönme, satış bedelinden indirim isteme, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçebilir.
Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış örnek ya da modele uygun olmaması veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır. Ambalajında, etiketinde, kullanma kılavuzunda, internet portalında veya reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerden birini taşımayan mallar da ayıplı sayılır (6502 sayılı Kanun m. 8). Tüketicinin hakları Kanun'un 11. maddesinde düzenlenmiştir. Tüketici şu seçimlik haklardan birini kullanabilir: satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönmek, satılanı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim istemek, aşırı bir masraf gerektirmiyorsa bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım istemek veya imkân varsa ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini talep etmek. Ücretsiz onarım ve değiştirme hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; bu hâlde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Onarım veya değiştirme talebinin orantısız güçlük doğuracağı durumlarda tüketici dönme veya bedel indirimi haklarından birini kullanabilir. Bu seçimlik haklarla birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edilebilir.
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir; bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Altı aylık sürenin geçmesinden sonra ortaya çıkan ayıplarda ayıbın varlığını ispat etme yükü genel kurallara göre tüketicidedir. Tüketicinin sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu veya haberdar olmasının kendisinden beklendiği hâllerde sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz.
Onarım veya değiştirme talebinin satıcıya, üreticiye ya da ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur (Kanun m. 11/4; Yönetmelikle belirlenen mal listesinde ise azami tamir süresi uygulanır). Aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir.
Ayıplı maldan sorumluluk, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (m. 12/1). İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz (m. 12/2). Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda farklı süreler öngörülmüştür.
Fatura, ürün fotoğrafları, yazışmalar ve varsa uzman raporu delil olarak saklanmalıdır.
İlgili mevzuat: 6502 sayılı Kanun m. 8-12
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
