Kısa cevap
Evet. Arabuluculuk anlaşma belgesine mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınırsa belge ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir. Taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmış belgeler ise kural olarak ayrıca şerh aranmaksızın ilam niteliğindedir.
Arabuluculuk sonunda taraflar anlaşırsa, anlaşma belgesi imzalanır ve bu belgedeki edimler borçlular tarafından yerine getirilir. Borç gönüllü ifa edilmezse, belgenin cebri icraya konu edilebilmesi için belgenin ilam niteliğinde belge hâline gelmesi gerekir. 6325 sayılı Kanun'un 18. maddesi bu konuyu düzenler. Buna göre tarafların ve avukatlarının ve arabulucunun birlikte imzaladığı belgeler, kural olarak ayrıca şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.
Diğer durumlarda taraflardan biri, icra edilebilirlik şerhi verilmesi için mahkemeye başvurur. Başvuru arabuluculuk dava açılmadan önce yapılmışsa arabulucunun görev yaptığı yerdeki sulh hukuk mahkemesine, dava sırasında yapılmışsa davanın görüldüğü mahkemeye yapılır. İşlem çekişmesiz yargı işi niteliğindedir ve kural olarak dosya üzerinden yürütülür; taraflar arasındaki esas uyuşmazlık yeniden çözülmez. Mahkeme, anlaşmanın arabuluculuğa elverişli bir konuya ilişkin olup olmadığını ve içeriğinin cebri icraya uygun olup olmadığını denetler. Başvuruya arabuluculuk anlaşma belgesi, ilgili tutanaklar ve gerekli belgeler eklenir.
Şerhli veya ilam niteliğinde sayılan belge, icra müdürlüğüne ilamlı icra yoluyla sunulabilir. Belgede para alacağı dışında bir edim, örneğin taşınmaz tesliminin veya bir şeyin yapılmasının kararlaştırılması durumunda icra hukukunun ilgili hükümleri uygulanır. Belgenin ifadesi icra için yeterince açık ve belirli olmalıdır; belirsiz veya ifa edilemeyecek nitelikte hükümler içeren belgelerde sorun yaşanabilir.
Anlaşma belgesinin ilam niteliğinde sayılması, icra hukuku bakımından mahkeme kararına benzer bir araç sağlar; ancak bu, belgenin içeriğinin denetimden bağımsız olduğu anlamına gelmez. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konuları içeren veya icraya elverişli olmayan hükümler, şerh aşamasında sorun yaratabilir. Bu nedenle anlaşma metni hazırlanırken borçlunun kim olduğu, edimin ne olduğu, ne zaman ve nasıl ifa edileceği ve gecikme halinde ne olacağı açıkça yazılmalıdır. Taraflar avukat yardımı almadan anlaşmışsa, belge imzalandıktan sonra şerh başvurusu yapılması gerektiğini bilmelidir.
Sık yapılan hatalar, belgede edimin tutarının, vade ve ifa şeklinin açık yazılmaması, belgeye ilişkin başvurunun yanlış mahkemeye yapılması ve şerhin gerekip gerekmediğinin belirlenmemesidir. Anlaşma belgesinin aslı, tarafların kimlik bilgileri, vekâletname ve arabuluculuk tutanakları delil olarak saklanmalıdır.
İlgili mevzuat: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ilamlı icraya ilişkin hükümleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
