Kısa cevap
Borçlunun ödemeyi geciktirmesi halinde alacaklı temerrüt (gecikme) faizi isteyebilir. Ticari işlerde, kanunda öngörülen koşullarda avans faizi oranı uygulanabilir.
Borçlu, muaccel bir para borcunu ödemezse temerrüde düşer ve alacaklıya gecikme faizi ödemekle yükümlü olur (TBK m. 117, 120). Sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uygulanır. Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça geçmiş günler için kanuni faiz oranına göre temerrüt faizi öder (3095 sayılı Kanun m. 2).
Kanuni faiz oranı, 2026 yılında yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile yeniden belirlenmiştir. Değişiklikten sonra 3095 sayılı Kanun m. 1'e göre, miktarı sözleşme ile tespit edilmemiş faiz alacaklarında yıllık oran, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olarak uygulanır; 30 Haziran günü uygulanan reeskont oranı önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan orandan beş puan veya daha çok farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde sekseni geçerli olur. Önceki dönemlere ilişkin faiz alacaklarında hangi düzenlemenin uygulanacağı, geçiş hükümleri ve faizin işlediği döneme göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Ticari işlerde, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı kanuni faiz oranından fazlaysa, aralarında sözleşme olmasa bile temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir (3095 sayılı Kanun m. 2/2). Sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa ve akdi faiz oranı kanuni orandan yüksekse, temerrüt faizi akdi faiz oranından az olamaz.
Sözleşmede kararlaştırılan faiz oranının aşırı olup olmadığı hâkim tarafından denetlenebilir; sözleşme faizi bakımından TBK m. 88 uyarınca belirlenen üst sınırlar da bulunabilir. Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez; Türk Ticaret Kanunu'ndaki ayrık hükümler saklıdır (3095 sayılı Kanun m. 3).
Faiz, alacağın temerrüt tarihinden itibaren işlemeye başlar. Kısmi ödeme yapıldığında, aksi kararlaştırılmadıkça ödeme önce masraflara, sonra faize, en son anaparaya mahsup edilir (TBK m. 100). Faiz hesaplaması için güncel oranlar dönemsel olarak takip edilmelidir.
İlgili mevzuat: TBK m. 88, 100, 117-125; 3095 sayılı Kanun m. 1-3; TTK m. 8; 7589 sayılı Kanun
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
