Kısa cevap
Telif hakkı, sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar ve sinema eserleri üzerinde eser sahibine tanınan haktır. Eserin ortaya çıkmasıyla doğar; tescil şart değildir. Koruma süresi kural olarak eser sahibinin yaşamı boyunca ve ölümünden sonra yetmiş yıldır.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat ürününü korur (m. 1/B). Yazılı ve sözlü eserler ile bilgisayar programları ilim ve edebiyat eserleri, fotoğraflar ve resimler güzel sanat eserleri arasında sayılmıştır (m. 2-5). Yazı, fotoğraf, yazılım, resim, müzik ve video gibi çalışmalar bu kapsama girebilir.
Eser sahibinin hakları manevi ve mali haklar olarak ayrılır. Manevi haklar; eserin umuma arz edilip edilmeyeceğini belirleme, adın belirtilmesi ve eserde değişiklik yapılmasını menetme gibi kişiye bağlı haklardır (m. 14-16) ve kural olarak devredilemez. Mali haklar ise eserin işlenmesi, çoğaltılması, yayılması, temsil edilmesi ve işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletilmesi gibi hakları kapsar (m. 20-25); bu haklar süre, yer ve muhteva bakımından sınırlı veya sınırsız olarak devredilebilir (m. 48). Koruma süresi, eser sahibinin yaşadığı müddetçe ve ölümünden itibaren yetmiş yıldır (m. 27).
Telif hakkı için kayıt ve tescil zorunlu değildir; ancak eser sahiplerinin talebi üzerine Bakanlık nezdinde eserlerin kayıt ve tescili yapılabilir. Bu kayıt hak ihdas etmez, hak sahipliğinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlar ve beyana dayandığından Bakanlık bu işlemlerden sorumlu tutulamaz (m. 13). Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki haklar bunları çalıştıranlarca kullanılır (m. 18/2). Sipariş üzerine hazırlanan eserde ise yapımcı veya yayımcı, ancak eser sahibiyle yapacağı sözleşmeye göre mali hakları kullanabilir (m. 18/3). Bu nedenle hakkın kimde olacağı sözleşmeye ve işin niteliğine göre belirlenir.
İlgili mevzuat: 5846 s. FSEK m. 1/B, 2-5, 13-16, 18, 20-25, 27, 48
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
