Kısa cevap
Önce esas sözleşme ve ortaklar arasındaki sözleşmede yer alan çözüm hükümlerine bakılır. Bunlarla çözülemezse arabuluculuk, genel kurul kararının iptali, haklı sebeple fesih veya çıkma gibi yollar gündeme gelebilir. Arabulucuya başvuru, her ortaklık uyuşmazlığında değil, yalnızca para alacağına ilişkin belirli davalarda dava şartıdır.
Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar çoğunlukla yönetim, kâr dağıtımı, pay devri veya bilgi alma hakkı konularında ortaya çıkar. İlk adım, esas sözleşmede ve varsa pay sahipleri sözleşmesinde öngörülen usule bakmaktır.
Kanuna veya esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açılabilir (TTK m. 445); dava açabilecek kişiler m. 446'da, kesin hükümsüzlük (butlan) halleri m. 447'de düzenlenmiştir. Limited şirkette bu hükümler kıyas yoluyla uygulanır (TTK m. 622).
Haklı sebeplerin varlığında anonim şirkette sermayenin en az onda birini (halka açık şirketlerde yirmide birini) temsil eden pay sahipleri şirketin feshini isteyebilir (TTK m. 531). Limited şirkette her ortak haklı sebeple şirketin feshini isteyebilir (TTK m. 636/3) veya haklı sebeplerle şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir (TTK m. 638/2). Mahkeme, fesih yerine, davacı ortağın payının gerçek değerinin ödenip şirketten çıkarılması gibi başka bir çözüme de hükmedebilir.
Arabuluculuk bakımından TTK m. 5/A uyarınca, ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Örneğin kâr payı alacağına veya sorumluluk tazminatına ilişkin bir dava bu kapsama girebilir; buna karşılık genel kurul kararının iptali, şirketin feshi veya ortaklıktan çıkma gibi para alacağı içermeyen davalarda arabuluculuk dava şartı değildir ancak ihtiyari olarak denenebilir. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir.
Anlaşmazlığın niteliğine göre izlenecek yol farklılaşır. Toplantı tutanakları, yazışmalar ve genel kurul belgeleri bu süreçte önemli deliller arasındadır.
İlgili mevzuat: TTK m. 5/A, 445, 446, 447, 531, 622, 636, 638; 6325 s. K
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
