Kısa cevap
Saklı pay, yasal mirasçının miras bırakan tarafından kısıtlanamayan payıdır. Miras bırakan, saklı payları koruyarak kalan kısım üzerinde serbestçe tasarruf edebilir.
Miras bırakan, ölüme bağlı tasarrufla (vasiyet ya da miras sözleşmesi) malvarlığının bir kısmını dilediği kişiye bırakabilir. Ancak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan miras bırakan, mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir (TMK m. 505). Bu mirasçılardan hiçbiri yoksa miras bırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir.
Saklı pay oranları TMK m. 506'da düzenlenmiştir. Altsoyun (çocuklar ve torunlar) saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Ana ve babadan her birinin saklı payı yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçüdür. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında yapılan değişiklikle kaldırılmıştır.
Saklı payı zedelenen mirasçılar, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilir (m. 560). Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (m. 571). Tenkis iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Miras bırakanın, mirasçılarını mal varlığından yoksun bırakmak amacıyla bir kişiyle görünüşte devir sözleşmesi yaptığı (muvazaa) iddiasıyla tapu iptal ve tescil davası da açılabilir. Bu davalara ilişkin ilkeler Yargıtay'ın 1 Nisan 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı ile yerleşmiş olup Yargıtay uygulamasında muvazaanın koşulları ve ispatı içtihatlarla belirlenmektedir.
Miras bırakan, TMK m. 510'da sayılan sebeplerle (mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır suç, aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde yerine getirilmemesi) saklı paylı mirasçısını ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir; çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmelidir.
İlgili mevzuat: TMK m. 505-506, 510-512, 560, 571
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
