Kısa cevap
Mirasçılar anlaşarak miras paylaşma (taksim) sözleşmesi yapabilir. Anlaşamazlarsa, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulduktan sonra sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılabilir.
Miras paylaşımı, mirasçıların kendi aralarında anlaşmasıyla yapılabilir. Mirasçılar, paylaşmanın nasıl yapılacağını aksine düzenleme olmadıkça serbestçe kararlaştırır (TMK m. 646). Mirasçılar arasında yapılacak paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (m. 676/3). Taşınmazların mirasçılara özgülenmesi ise tapu siciline tescille tamamlandığından ayrıca tapu müdürlüğü işlemleri gerekir. Mirasçılar, mirası aynen (taşınmaz ve eşyaları bölüştürerek) veya satış yoluyla paylaşabilir.
Mirasçılar anlaşamazsa, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her mirasçı her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (m. 642/1). Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesini sulh mahkemesinden isteyebilir. Hâkim, olanak varsa taşınmazlardan her birinin tamamının bir mirasçıya verilmesi suretiyle paylaştırmayı yapar; mirasçılara verilen taşınmazların değerleri arasındaki fark para ödenmesi yoluyla giderilerek miras payları arasında denkleştirme sağlanır (m. 642/2). Paylaşmanın derhal yapılması, paylaşım konusu malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa sulh hâkimi paylaşmanın ertelenmesine karar verebilir (m. 642/3). Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (m. 640/3).
Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B, 1 Eylül 2023'ten itibaren). Arabuluculuk sonunda varılan anlaşmanın taşınmazla ilgili olması hâlinde, anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi zorunludur; şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır.
Ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme önce aynen taksimi dener. Aynen bölünme mümkün değilse taşınmazın satışına ve bedelinin paylaştırılmasına karar verir. Satış açık artırma yoluyla yapılır. 2026 yılında yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu m. 114 değiştirilmiş; miras yoluyla edinilen taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesinde ilk artırmanın malik mirasçılar arasında yapılmasına ilişkin düzenleme getirilmiştir. Uygulamanın koşulları için güncel metne bakılmalıdır.
Mirasçılar, tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (m. 641). Paylaşmadan sonra da, bölünmesine veya nakline alacaklı tarafından açık ya da örtülü rıza gösterilmemiş tereke borçlarından bütün malvarlıklarıyla müteselsilen sorumluluk devam eder; bu teselsül, paylaşmanın gerçekleştiği tarihin (veya sonradan muaccel olan borçlarda muacceliyet tarihinin) üzerinden beş yıl geçmekle sona erer (m. 681).
Miras paylaşımında mirasın tespiti, taşınmazların değerinin belirlenmesi ve bilirkişi incelemesi önemlidir. Bu nedenle taşınmaz kayıtları, banka hesapları ve diğer malvarlığı unsurları önceden tespit edilmelidir.
İlgili mevzuat: TMK m. 640-646, 676, 681; 6325 sayılı Kanun m. 18/B; İİK m. 114; HMK
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
