Kısa cevap
Kişilik hakları nedeniyle sulh ceza hâkimliğine doğrudan başvuruyu düzenleyen 5651 sayılı Kanun m. 9 iptal edilmiştir. Bu nedenle içeriğin niteliğine göre platforma veya içerik sağlayıcıya bildirim, hukuk mahkemesinde kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir ya da özel hayatın gizliliği ile katalog suçlara ilişkin özel usuller gündeme gelir.
5651 sayılı Kanun m. 9, kişilik haklarının ihlali nedeniyle içeriğin yayından çıkarılmasını ve erişimin engellenmesini düzenliyordu. Anayasa Mahkemesi bu maddeyi 11.10.2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal etmiş; iptal kararı 10.10.2024'te yürürlüğe girmiştir. Güncel konsolide metinde madde 9 iptal edilmiş olarak yer almakta, kişilik hakkı ihlali için ayrı bir sulh ceza hâkimliği başvuru yolu öngörülmemektedir.
Güncel durumda başvurulabilecek yollar içeriğin niteliğine göre değişir:
Kişilik hakkı ihlali (hakaret, gerçeğe aykırı isnat gibi): İçerik veya yer sağlayıcıya, ya da sosyal ağ sağlayıcının başvuru mekanizmasına bildirim yapılabilir. Hukuk mahkemesinde TMK m. 24-25 uyarınca önleme, durdurma ve tespit davası açılabilir; acil durumlarda HMK m. 389 vd. uyarınca ihtiyati tedbir talep edilerek içeriğin kaldırılması istenebilir. Mahkeme kararlarının uygulanması, 5651 sayılı Kanun m. 6/A'daki Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla yürütülür. Uygulamanın bu boşlukta nasıl şekillendiği takip edilmelidir.
Özel hayatın gizliliği ihlali: 5651 sayılı Kanun m. 9/A uyarınca kişi, Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. Talep, erişim sağlayıcılara bildirilir ve tedbir en geç dört saat içinde uygulanır. Başvuran, talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. Erişimin engellenmesi, ihlale konu yayın, kısım, bölüm, resim veya video ile ilgili olarak URL bazında uygulanır.
Kanunda sayılan katalog suçlar (m. 8): İntihara yönlendirme, müstehcenlik, fuhuş gibi m. 8'de sayılan suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan içeriklerle ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine, soruşturma evresinde hâkim tarafından karar verilir; bu kararlara CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir.
Başvuruda, kaldırılması istenen içeriğin bağlantı adresi ve ekran görüntüsü ile kişilik haklarının nasıl ihlal edildiği açıkça belirtilmelidir. Erişim engelleri, ölçülülük ilkesi gereği kural olarak yalnızca ihlalin gerçekleştiği içerik bölümüne yönelik olmalıdır. Zarar gören kişi ayrıca tazminat davası açabilir.
Arama motorlarında kişinin adı yazıldığında çıkan bağlantıların kaldırılması için "unutulma hakkı" kapsamında arama motoruna başvurulabilir; sonuç alınamazsa kişisel verilerin silinmesi (KVKK m. 7, 11) çerçevesinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikayet veya yargı yolu gündeme gelebilir.
İlgili mevzuat: 5651 sayılı Kanun m. 6/A, 8, 9/A (m. 9, AYM kararıyla iptal edilmiştir); TMK m. 24, 25; HMK m. 389 vd.; KVKK m. 7, 11
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
