Kısa cevap
Gözaltı süresi kural olarak yakalamadan itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu işlenen suçlarda süre en fazla dört güne kadar uzatılabilir. Kişinin susma, avukat yardımından yararlanma ve yakınlarına haber verilmesini isteme hakkı vardır.
Gözaltı, ancak yakalanan kişinin serbest bırakılmasının soruşturma bakımından sakınca doğuracağı hâllerde, kişinin suç işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması koşuluyla ve savcının emriyle uygulanır (CMK m. 91). Gözaltı işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Süre, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmek için gereken yol süresi hariç, yirmi dört saati geçemez. Toplu suçlarda delillerin toplanmasındaki güçlük gibi hâllerde savcı yazılı emirle süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere uzatabilir; uzatma en çok üç gün olabilir, yani toplam süre dört günü aşamaz.
Şüpheli veya sanığın hakları CMK m. 147'de sayılmıştır. Kişi, kendisine yüklenen suçu öğrenme, açıklama yapmama (susma) ve avukat yardımından yararlanma haklarına sahiptir. Avukat tutacak durumda olmayan kişi talep ederse baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK m. 149, 150). Şüpheli veya sanığın çocuk olması ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ise talep aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m. 150).
Gözaltı sırasında bedensel ve sözlü baskı, kötü muamele ve hukuka aykırı ifade alma yöntemleri yasaktır. Kişi yakınlarına haber verilmesini isteyebilir (CMK m. 95).
Gözaltına alınan kişi ilk ifadesinde avukatı olmadan ifade vermek zorunda değildir. Avukatın hazır bulunduğu bir ifade, hukuki sonuçlar bakımından daha güvenlidir.
İlgili mevzuat: CMK m. 90, 91, 95, 147, 149, 150
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
