Kısa cevap
Çek, bankaya yazılmış ve ödemenin görüldüğünde yapılmasını emreden bir kambiyo senedidir. Çekin süresi içinde bankaya ibraz edilmesi gerekir. Karşılıksız çıkarsa hamilin hukuki yollara başvurma hakkı doğar.
Çek, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiştir (m. 780 ve devamı). Çek, bir banka üzerine çekilir ve görüldüğünde ödenmesi gereken bir kâğıttır. Çekte, çek sözcüğü, belirli bir para ödeme emri, ödeyecek banka, keşide yeri ve tarihi ile keşidecinin imzası gibi unsurlar bulunmalıdır.
Çek, kanunda belirlenen süre içinde bankaya ibraz edilmelidir. İbraz süresi, çekin keşide edildiği yer ile ödeme yerinin aynı yerde olup olmamasına göre değişir. Türkiye'de keşide edilip ödenecek çeklerde keşide yeri ile ödeme yeri aynı ise ibraz süresi on gün, farklı ise bir aydır (TTK m. 796). Yurt dışında keşide edilen çeklerde farklı süreler öngörülmüştür. Süre, çekte yazılı düzenleme tarihinden itibaren işler. Süre geçtikten sonra da çek bankaya sunulabilir; ancak çekin süresinde ibraz edilmemesi, hamilin çek borçlularına karşı başvuru haklarını olumsuz etkiler.
Çek karşılıksız çıkarsa, “karşılıksızdır” işlemi yapılır. Çekte yazılı düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmiş ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulmuş çek bakımından hamil, keşideciye ve diğer sorumlulara karşı kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatabilir (5941 sayılı Çek Kanunu m. 3/8; İİK m. 167 ve devamı). Çek Kanunu m. 5 uyarınca, süresinde ibrazında karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında hamilin şikâyeti üzerine adli para cezasına hükmolunur; mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verir. Bu suçtan dolayı açılan davalar icra mahkemesinde görülür. Karşılıksız kalan çek bedelinin kanunda belirtilen faiziyle birlikte ödenmesi hâlinde etkin pişmanlığa ilişkin hükümler uygulanabilir (m. 6).
Hamilin cirantalara, keşideciye ve diğer çek borçlularına karşı başvuru haklarında zamanaşımı, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıldır (TTK m. 814). Bununla birlikte çekin süresinde bankaya ibrazı ve karşılıksızdır işleminin yapılması, hakların korunması bakımından önemlidir.
İlgili mevzuat: TTK m. 780 ve devamı, 796, 814; 5941 sayılı Çek Kanunu m. 3, 5, 6; İİK m. 167
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
